Từ năm 2026, nhiều quy định mới về thu hồi đất, bồi thường và cấp sổ đỏ được áp dụng, tác động trực tiếp đến quyền lợi người sử dụng đất.
Từ năm 2026, nhiều nội dung quan trọng của Luật Đất đai 2024 sẽ được triển khai đồng bộ, trong đó có việc áp dụng bảng giá đất mới, điều chỉnh cách tính bồi thường khi thu hồi đất và hoàn thiện thủ tục cấp sổ đỏ. Những thay đổi này được đánh giá sẽ tác động trực tiếp đến quyền lợi của người sử dụng đất.
Giá bồi thường khi thu hồi đất được xác định theo cơ chế mới
Theo Luật Đất đai 2024, Nhà nước tiếp tục thu hồi đất trong các trường hợp vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo quy định của pháp luật.
Điểm mới quan trọng là cơ chế xác định giá đất làm căn cứ bồi thường. Từ năm 2026, bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành sẽ được xây dựng hằng năm, thay cho khung giá đất cố định như trước đây. Bảng giá này được xây dựng theo nguyên tắc tiệm cận giá thị trường trong điều kiện bình thường.
Giá bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất sẽ căn cứ vào bảng giá đất tại thời điểm thu hồi, cùng với các yếu tố như vị trí, loại đất, mục đích sử dụng và phương án bồi thường đã được phê duyệt.
Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định rõ: không phải mọi trường hợp thu hồi đất đều được bồi thường ở mức cao, bởi mức bồi thường còn phụ thuộc vào điều kiện pháp lý của thửa đất, nguồn gốc sử dụng và tình trạng thực tế.
Thủ tục cấp sổ đỏ được quản lý chặt chẽ hơn
Cùng với việc điều chỉnh chính sách đất đai, công tác đăng ký đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) sẽ được thực hiện theo hướng chặt chẽ, minh bạch hơn.
Theo quy định mới, hồ sơ địa chính sẽ được chuẩn hóa, gắn với cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất. Người sử dụng đất khi làm thủ tục cấp sổ phải kê khai đầy đủ thông tin về ranh giới, hiện trạng sử dụng đất, nguồn gốc đất và nghĩa vụ tài chính.
Các trường hợp đất đang tranh chấp, vi phạm pháp luật đất đai, không phù hợp quy hoạch hoặc không đủ điều kiện pháp lý sẽ không được cấp sổ đỏ cho đến khi khắc phục đầy đủ theo quy định.
Ngoài ra, do bảng giá đất mới tiệm cận giá thị trường, các khoản tài chính như tiền sử dụng đất, lệ phí trước bạ khi làm sổ đỏ có thể tăng so với trước đây.
Người dân cần chủ động để không rơi vào thế bị động
Cơ quan chuyên môn khuyến nghị người sử dụng đất cần chủ động rà soát lại hồ sơ pháp lý, nguồn gốc đất và nghĩa vụ tài chính liên quan. Với các thửa đất đủ điều kiện cấp sổ, việc hoàn thiện thủ tục sớm sẽ giúp hạn chế phát sinh chi phí khi bảng giá đất mới được áp dụng.
Trong trường hợp có thông báo thu hồi đất, người dân cần theo dõi kỹ phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đồng thời có quyền khiếu nại, kiến nghị theo đúng trình tự nếu phát hiện sai sót trong quá trình thực hiện.
Việc triển khai Luật Đất đai 2024 từ năm 2026 đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong quản lý đất đai, đặc biệt là cơ chế bồi thường khi thu hồi đất và thủ tục cấp sổ đỏ.
Các quy định mới hướng tới minh bạch, sát thực tế hơn, nhưng cũng đòi hỏi người sử dụng đất phải chủ động nắm rõ pháp luật để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình./.
