Theo quy định hiện nay, cá nhân có các khoản lãi tiền gửi nhận được từ các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang được miễn thuế. Đây là các khoản tiền gửi dưới các hình thức không hoặc có kỳ hạn, tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các khoản khác theo nguyên tắc hoàn trả đầy đủ gốc, lãi. Chỉ thu nhập từ lãi tiền gửi của công ty, doanh nghiệp mới bị tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Căn cứ tiết g.1, điểm g, khoản 1, Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định 65/2013/NĐ-CP, cá nhân gửi tiền tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với phần lãi phát sinh.

Điều 3. Các khoản thu nhập được miễn thuế

1. Căn cứ quy định tại Điều 4 của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Điều 4 của Nghị định số 65/2013/NĐ-CP, các khoản thu nhập được miễn thuế bao gồm:

…

g) Thu nhập từ lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ; thu nhập từ lãi trái phiếu Chính phủ.

g.1) Lãi tiền gửi được miễn thuế theo quy định tại điểm này là thu nhập cá nhân nhận được từ lãi gửi Đồng Việt Nam, vàng, ngoại tệ tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng dưới các hình thức gửi không kỳ hạn, có kỳ hạn, gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi theo thỏa thuận.

Căn cứ để xác định thu nhập miễn thuế đối với thu nhập từ lãi tiền gửi là sổ tiết kiệm (hoặc thẻ tiết kiệm), chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các giấy tờ khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi theo thỏa thuận.

Quy định này thể hiện chủ trương khuyến khích người dân gửi tiền vào ngân hàng, thúc đẩy lưu thông tiền tệ và tăng nguồn vốn cho nền kinh tế. Bộ Tài chính cũng nhiều lần khẳng định việc đánh thuế lãi tiền gửi là không hợp lý, bởi khoản tiền lãi này được hình thành từ nguồn thu nhập đã chịu thuế trước đó như tiền lương hay thu nhập kinh doanh.

Ngược lại, với doanh nghiệp, chính sách thuế lại có sự khác biệt rõ rệt. Theo Điều 7 Thông tư 78/2014/TT-BTC, được sửa đổi, bổ sung tại Điều 5 Thông tư 96/2015/TT-BTC, phần lãi tiền gửi ngân hàng của doanh nghiệp được xếp vào nhóm “thu nhập khác” và phải kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo quy định. Hiện nay, mức thuế suất TNDN phổ thông là 20%.

Cụ thể, nếu doanh nghiệp có khoản lãi tiền gửi hoặc lãi cho vay vốn lớn hơn chi phí lãi vay, phần chênh lệch dương sẽ được tính vào thu nhập chịu thuế. Ngược lại, nếu khoản thu này thấp hơn chi phí lãi vay, phần chênh lệch âm có thể được trừ vào thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh chính.

Việc quy định như vậy nhằm đảm bảo công bằng trong hệ thống thuế, bởi đối với doanh nghiệp, việc gửi tiền ngân hàng không chỉ là hình thức tiết kiệm mà còn là hoạt động tài chính phát sinh lợi nhuận.