Xét hỏi trong tố tụng hình sự là hoạt động tố tụng tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm do chủ thể có quyền xét hỏi thực hiện việc đặt câu hỏi và chủ thể bị xét hỏi trả lời nhằm xác định sự thật vụ án theo luật định, làm căn cứ cho việc tranh luận và ra bản án hoặc các quyết định của Tòa án tại phiên tòa.
Các chủ thể liên quan đến việc xét hỏi:
– Chủ thể có thẩm quyền xét hỏi: Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định thẩm quyền xét hỏi tại phiên tòa thuộc về một số người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, cụ thể: Thẩm phán, Hội thẩm, Kiểm sát viên, trong đó Thẩm phán chủ tọa phiên tòa điều hành việc hỏi, tiến hành hỏi trước và quyết định người hỏi sau theo thứ tự hợp lý.
– Chủ thể có quyền hỏi:
(i) Người tham gia tố tụng như người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự là chủ thể thực hiện việc hỏi tại phiên tòa theo thứ tự được quyết định bởi Thẩm phán chủ tọa phiên tòa;
(ii) Người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa có quyền đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi thêm về những tình tiết cần làm sáng tỏ, riêng bị cáo còn được quyền tự mình hỏi người tham gia tố tụng tại phiên tòa nếu được chủ tọa phiên tòa đồng ý;
(iii) Người giám định, người định giá tài sản được hỏi về những vấn đề có liên quan đến việc giám định, định giá tài sản.
– Chủ thể bị hỏi: Chủ thể bị xét hỏi tại tòa là người tham gia tố tụng bao gồm: bị cáo; bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ; người làm chứng, người giám định, người định giá tài sản.
Việc xét hỏi tại phiên tòa giúp Tòa án thẩm định quá trình giải quyết vụ án ở các giai đoạn trước đó, đồng thời làm rõ những tình tiết mới phát sinh tại phiên tòa (nếu có), làm cơ sở để Tòa án xác định được sự thật khách quan của vụ án. Hoạt động xét hỏi tạo điều kiện để các bên buộc tội, gỡ tội, bị hại, đương sự thực hiện quyền đưa ra lời khai, đưa ra thông tin, đồ vật, tài liệu công khai tại phiên tòa xét xử.
Bên cạnh đó, các bên cũng có thể kiểm tra, đánh giá và thu thập các nguồn chứng cứ liên quan đến kết quả xét hỏi, làm cơ sở để họ thực hiện việc tranh tụng, bảo vệ quyền và hợp ích chính đáng của mình hoặc của chủ thể mà mình đại diện.
Đồng thời đây cũng là hoạt động tố tụng quan trọng mà Tòa án cần cẩn trọng xem xét, đánh giá các chứng cứ có liên quan trong thủ tục tranh tụng tại phiên tòa, tạo tiền đề đưa ra quyết định hoặc bản án phù hợp với sự thật khách quan của vụ án.
