Ủy thác điều tra là hoạt động tố tụng hình sự do Cơ quan điều tra tiến hành trong giai đoạn điều tra nhằm giao một phần nội dung vụ án hình sự do mình đang thụ lý cho một Cơ quan điều tra khác để hỗ trợ điều tra và sẽ nhận lại phần nội dung đã được nhờ đó để tiếp tục giải quyết vụ án hình sự.
Căn cứ Điều 171 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định về ủy thác điều tra như sau:
Điều 171. Ủy thác điều tra
1. Khi cần thiết, Cơ quan điều tra ủy thác cho Cơ quan điều tra khác tiến hành một số hoạt động điều tra. Quyết định ủy thác điều tra phải ghi rõ yêu cầu và gửi cho Cơ quan điều tra được ủy thác, Viện kiểm sát cùng cấp với Cơ quan điều tra được ủy thác.
2. Cơ quan điều tra được ủy thác phải thực hiện đầy đủ những việc được ủy thác trong thời hạn mà Cơ quan điều tra ủy thác yêu cầu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả thực hiện ủy thác điều tra. Trường hợp không thực hiện được việc ủy thác thì phải có ngay văn bản nêu rõ lý do gửi Cơ quan điều tra đã ủy thác.
3. Viện kiểm sát cùng cấp với Cơ quan điều tra được ủy thác có trách nhiệm thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tiến hành hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra được ủy thác và phải chuyển ngay kết quả thực hành quyền công tố và kiểm sát việc ủy thác điều tra cho Viện kiểm sát đã ủy thác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra.
Trong quá trình điều tra, do điều kiện địa lý xa, địa bàn tiến hành điều tra, xác minh không thông thuộc, do đối tượng cần điều tra, xác minh, áp dụng biện pháp ngăn chặn thuộc diện quản lý đặc biệt (ví dụ: Cơ quan điều tra của Công an nhân dân đang điều tra xác minh vụ án có đối tượng phạm tội hiện là quân nhân trong lực lượng Quân đội)… và xét thấy Cơ quan điều tra khác có thể tiến hành hoạt động điều tra đạt hiệu quả cao, nhanh chóng, chính xác hơn đồng thời giảm chi phí hoạt động điều tra thì Cơ quan điều tra ủy thác cho Cơ quan điều tra khác tiến hành một số hoạt động tố tụng.
Theo đó, cơ quan ủy thác điều tra là Cơ quan điều tra thực hiện việc giao các phần nội dung cần hỗ trợ điều tra cho Cơ quan điều tra khác. Cơ quan ủy thác điều tra là Cơ quan điều tra có thẩm quyền đang trực tiếp thụ lý vụ án trong giai đoạn điều tra;
Cơ quan nhận ủy thác điều tra là Cơ quan điều tra có khả năng, điều kiện và thẩm quyền phù hợp với hoạt động điều tra mà Cơ quan ủy thác cần sự hỗ trợ. Cơ quan nhận ủy thác phải tiến hành các hoạt động điều tra mà Cơ quan ủy thác yêu cầu mà không được quyền từ chối sự ủy thác.
Viện kiểm sát nơi có Cơ quan điều tra nhận ủy thác sẽ tiến hành thực hành quyền công tố và kiểm sát đối với nội dung điều tra của Cơ quan điều tra nhận ủy thác.
* Lưu ý: Các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra không có quyền ủy thác cho nhau, không có quyền nhận ủy thác của nhau và cũng không có quyền giao hoặc nhận ủy thác của Cơ quan điều tra. Các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra không có hoạt động tố tụng nào liên quan đến ủy thác điều tra.
Các nội dung ủy thác phải ghi rõ trong Quyết định ủy thác và gửi cho Cơ quan điều tra được ủy thác. Cơ quan điều tra được ủy thác phải thực hiện đầy đủ các nội dung ủy thác trong thời hạn, nếu không thực hiện được từng phần hay toàn bộ theo thời gian yêu cầu thì phải thông báo ngay bằng văn bản nêu rõ lý do gửi Cơ quan điều tra đã ủy thác. Cơ quan điều tra được ủy thác gửi kết quả thực hiện ủy thác điều tra cho Cơ quan điều tra ủy thác đảm bảo thời gian quy định.
Pháp luật tố tụng hình sự không quy định cụ thể các nội dung có thể ủy thác điểu tra, tuy nhiên do quá trình điều tra vụ án hình sự yêu cầu tính bí mật cao, nên không phải mọi hoạt động điều tra đều có thể được ủy thác. Vì vậy, việc ủy thác điều tra thông thường được thực hiện đối với những nội dung liên quan đến nhân thân, lý lịch của bị can.
Trong nhiều trường hợp, đối với vụ án có những bị can là người có nhân thân phức tạp, người có chức vụ quyền hạn, hoặc việc điều tra cần giữ bí mật tuyệt đối thì Cơ quan điều tra cũng phải tự mình tiến hành hoạt động điều tra mà không được ủy thác.
