Tùy vào từng trường hợp mà Tòa án, cơ quan có thẩm quyền quyết định về việc nhập hoặc tách những vụ án để thuận lợi cho việc xét xử.
Quy định pháp luật về nhập hoặc tách vụ án hình sự
| Tiêu chí | Nhập vụ án | Tách vụ án |
| Khái niệm | Nhập vụ án là hoạt động tố tụng do Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền tiến hành trong giai đoạn điều tra, truy tố nhằm sáp nhập nhiều vụ án hình sự thành một vụ án khi thuộc các trường hợp luật định. | Tách vụ án là hoạt động tố tụng do Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án sơ thẩm tiến hành trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử nhằm chia tách vụ án hình sự đang giải quyết thành nhiều vụ án khi thuộc các trường hợp luật định. |
| Thẩm quyền | Cơ quan điều tra trong giai đoạn điều tra và Viện kiểm sát trong giai đoạn truy tố là các chủ thể có thẩm quyền nhập vụ án. | Cơ quan điều tra trong giai đoạn điều tra, Viện kiểm sát trong giai đoạn truy tố và Tòa án trong giai đoạn xét xử sơ thẩm có quyền tách vụ án. |
| Điều kiện | Các vụ án được nhập lại khi thỏa mãn ít nhất một trong các điều kiện sau:
+ Bị can phạm nhiều tội; + Bị can phạm tội nhiều lần; + Nhiều bị can cùng thực hiện một tội phạm; + Cùng với bị can còn có những người khác che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm, tiêu thụ tài sản do bị can phạm tội mà có.
|
Việc tách vụ án chỉ được thực hiện khi việc tách đó không ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án. Cụ thể như sau:
+ Tách vụ án trong giai đoạn điều tra: Cơ quan điều tra chỉ được tách vụ án trong trường hợp cần thiết khi không thể hoàn thành sớm việc điều tra đối với tất cả các tội phạm và nếu việc tách đó không ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án. + Tách vụ án trong giai đoạn truy tố: Viện kiểm sát quyết định tách vụ án khi thuộc một trong các trường hợp sau đây nếu xét thấy việc tách đó không ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện và đã có quyết định tạm đình chỉ vụ án đối với bị can: (i) Bị can bỏ trốn; (ii) Bị can mắc bệnh hiểm nghèo; (iii) Bị can bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh. + Tách vụ án trong giai đoạn xét xử sơ thẩm: Việc tách vụ án được thực hiện khi vụ án đó đồng thời có liên quan đến thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự và Tòa án nhân dân mà việc tách đó không ảnh hưởng đến tính chính xác, khách quan của việc xét xử vụ án. Cụ thể: (i) Trong trường hợp có thể tách vụ án thì Tòa án quân sự xét xử những bị cáo và tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự; Tòa án nhân dân xét xử những bị cáo và tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân; (ii) Trường hợp không thể tách vụ án thì Tòa án quân sự xét xử toàn bộ vụ án. |
| Hoạt động đặc trưng | Xem xét các vụ án có mối quan hệ với vụ án đang điều tra, xem xét điều kiện nhập vụ án, ra quyết định nhập vụ án… | Xem xét các điều kiện và trường hợp để tách vụ án; xác định các nội dung cần tách; ra quyết định tách vụ án;… |
| Mục đích, ý nghĩa | Trong quá trình tố tụng, đôi khi cơ quan có thẩm quyền đang giải quyết vụ án (đặc biệt trong bối cảnh mở rộng vụ án để giải quyết nhằm tránh bỏ lọt tội phạm) sẽ có điều kiện phát hiện thêm các tình tiết mà các tình tiết này thuộc các vụ án khác nhưng có mối quan hệ chặt chẽ với vụ án đang được thụ lý. Khi đó, việc nhập vụ án sẽ tập hợp tất cả các tình tiết có liên quan chặt chẽ lẫn nhau ở các vụ án rời rạc khác lại thành một khối, tập trung lại thành một vụ án lớn hơn nhưng thống nhất. Trong trường hợp này, việc nhập các vụ án này lại với nhau thành một vụ án sẽ bảo đảm cái nhìn tổng quan, đầy đủ của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng đối với vụ án, từ đó sẽ có những phán quyết chính xác, khách quan, phù hợp với tính chất và mức độ nghiêm trọng của vụ án. Việc nhập các vụ án thành một khi thỏa mãn các điều kiện luật định còn làm cho việc giải quyết vụ án đồng bộ, kịp thời, các quyết định được đưa ra bảo đảm tính thống nhất, công bằng cho vụ án và đối với các chủ thể có liên quan. Ngoài ra, việc nhập vụ án còn giúp giảm chi phí, thời gian và công sức của các chủ thể có thẩm quyền, tránh việc tranh chấp hay đùn đẩy thẩm quyền giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Việc nhập vụ án trong giai đoạn điều tra, truy tố sẽ bảo đảm việc điều tra, truy tố kịp thời, không bỏ lọt tội phạm, thông qua đó sẽ góp phần bảo đảm bản án của Tòa án được đầy đủ, chính xác. | + Đối với việc tách vụ án trong giai đoạn điều tra, truy tố: Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, nhiều trường hợp có những phần của vụ án đã rõ ràng và có thể tiếp tục thực hiện việc truy cứu hình sự đối với các chủ thể có liên quan, nhưng cũng có những phần chưa thể tiếp tục giải quyết. Trong trường hợp đó, nếu phải chờ đợi để giải quyết một cách đồng bộ đối với toàn bộ vụ án sẽ mất thêm nhiều thời gian (Ví dụ: nếu bị can bỏ trốn mà việc truy nã chưa có kết quả và đôi khi việc truy nã có thể kéo dài hàng chục năm), khi đó sẽ không kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tố tụng còn lại… Trường hợp này, việc tách vụ án trong giai đoạn điều tra và truy tố nhằm tách phần chưa thể giải quyết được ra thành vụ án riêng và phần nào có thể giải quyết được thì sẽ tiếp tục được điều tra, truy tố sẽ bảo đảm tính kịp thời của việc giải quyết vụ án hình sự, kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích của các chủ thể trong vụ án.
+ Đối với việc tách vụ án trong giai đoạn xét xử: Do việc xét xử ở Tòa án được phân chia thành việc xét xử ở Tòa án nhân dân và việc xét xử ở Tòa án quân sự, tương ứng với từng loại vụ án cụ thể nhất định. Vì vậy, việc tách vụ án trong giai đoạn xét xử sơ thẩm nhằm tách phần vụ án có thể được xét xử ở Tòa án nhân dân ra khỏi nội dung vụ án phải được xét xử của Tòa án quân sự. Việc tách này bảo đảm các quy định về thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự và bảo vệ các bí mật quân sự trong trường hợp cần thiết. |
