(KHDLaw.vn) – Ngày 16/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật số 72/2025/QH15 về Tổ chức chính quyền địa phương, đánh dấu một bước cải cách mạnh mẽ trong quản trị nhà nước theo hướng phân quyền – phân cấp – tự chủ – minh bạch – chuyển đổi số.

Luật sẽ có hiệu lực từ 01/01/2026 và thay thế các quy định cũ về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương.

Chính quyền địa phương tổ chức theo hai cấp hành chính

Luật quy định rõ chỉ còn 2 cấp hành chính chính thức:

Cấp tỉnh: tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Cấp xã: xã, phường, đặc khu (một điểm mới thay cho cấp huyện).

Việc bỏ cấp huyện là định hướng quan trọng để tinh gọn bộ máy, tăng cường trách nhiệm trực tiếp của cấp xã.

Thành lập đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt

Luật cho phép Quốc hội thành lập đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt, có thể áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội để phát triển kinh tế vùng, quốc phòng, an ninh – đặc biệt tại hải đảo, vùng biên giới chiến lược.

Phân quyền mạnh cho chính quyền địa phương

Luật phân định rành mạch:

Thẩm quyền của Trung ương, tỉnh, xã.
Phân quyền cho Chủ tịch UBND thay vì chỉ UBND.
Giao nhiệm vụ đi kèm cơ chế kiểm soát quyền lực.

Điều này giúp nâng cao tính chủ động, linh hoạt, nhưng vẫn bảo đảm trách nhiệm giải trình.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và công khai, minh bạch

Luật yêu cầu:

Ứng dụng công nghệ thông tin toàn diện trong hoạt động quản lý địa phương.
Minh bạch, công khai, giải trình trong tổ chức bộ máy và quy trình xử lý công việc.
Tăng vai trò phản biện xã hội, giám sát của người dân.

Cơ chế đặc thù cho đặc khu và đô thị lớn

Luật trao thêm thẩm quyền cho thành phố trực thuộc trung ương trong:

Quản lý không gian đô thị;
Định hướng phát triển kinh tế số;
Quản lý cư trú, lao động, môi trường, giao thông đô thị…

Luật sư Khuất Tuấn Dương – Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội nhận định: Luật số 72/2025/QH15 là bước đột phá thể chế, hướng tới mô hình quản trị địa phương hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn. Việc phân quyền mạnh cho địa phương, đặc biệt là Chủ tịch UBND, sẽ giúp tháo gỡ nhiều điểm nghẽn trong điều hành. Tuy nhiên, cần cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả đi kèm để đảm bảo nguyên tắc pháp quyền và ngăn ngừa lạm quyền. Đối với nhà đầu tư, doanh nghiệp và người dân, luật mới sẽ giúp giảm thủ tục, tiếp cận dịch vụ hành chính thuận tiện hơn. Các địa phương có năng lực tốt sẽ được phát huy, đặc biệt trong thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng và chuyển đổi số.

Bạn cần tư vấn pháp luật chuyên sâu? Liên hệ ngay Công ty Luật TNHH KHD để được hỗ trợ và đồng hành./.