Người đại diện trong vụ án hình sự là chủ thể tham gia tố tụng bao gồm các cá nhân, cơ quan, tổ chức theo quy định của pháp luật hoặc được ủy quyền nhân danh và vì lợi ích của cá nhân, cơ quan, tổ chức khác để tham gia vào quá trình giải quyết vụ án hình sự.
Người đại diện có thể bao gồm: (1) người đại diện theo pháp luật của pháp nhân bị buộc tội, (2) người đại diện của người dưới 18 tuổi và (3) Người đại diện khác theo quy định của luật.
1. Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân bị buộc tội
Pháp nhân thương mại bị buộc tội có trách nhiệm cử người đại diện theo pháp luật tham gia vào quá trình giải quyết vụ án hình sự (tham gia đầy đủ các hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án theo yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền).
Trong trường hợp pháp nhân thương mại không có hoặc có nhiều người cùng là người đại diện thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sẽ chỉ định một người đại diện cho họ.
Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân tham gia tố tụng phải thông báo cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng họ tên, ngày, tháng, năm sinh, quốc tịch, dân tộc, tôn giáo, giới tính, nghề nghiệp, chức vụ của mình. Nếu có sự thay đổi những thông tin này thì người đại diện theo pháp luật phải thông báo ngay cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
2. Người đại diện của người dưới 18 tuổi
Người đại diện của người dưới 18 tuổi là người từ đủ 18 tuổi trở lên, có đủ năng lực pháp luật, năng lực hành vi dân sự và có đủ điều kiện làm người đại diện theo quy định tại các Điều 134, 135 và 136 Bộ luật Dân sự 2015.
Người đại diện cho người dưới 18 tuổi phạm tội khi tham gia tố tụng chỉ có thể là đại diện theo pháp luật, chứ không phải là đại diện theo ủy quyền.
Như vậy, việc tham gia tố tụng khi xét xử đối với người dưới 18 tuổi vừa là quyền vừa là nghĩa vụ của cha, mẹ hoặc người giám hộ của người dưới 18 tuổi phạm tội hoặc người do Tòa án chỉ định.
Ngoài ra, người tham gia tố tụng khác là cá nhân, cơ quan, tổ chức (như bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan) có thể tham gia tố tụng thông qua vai trò của người đại diện hợp pháp theo quy định của pháp luật.
